Mark Sykes` in Kürt Aşiretleri Hakkındaki Raporu

4760

Mark Sykes, Sykes-Picot Antlaşmasının hazırlayıcısı, Sykes-Picot antlaşması Projesini hazırlamadan 8 yıl önce; Kürdistan’ ı gezmiş ve Kürt aşiret reisleri çeşitli görüşmelerde bulunmuş, onlarla müzakereler yapmış bu konuda bir rapor hazırlamış.

  1. Sykes 1908 yılında, Sykes-Picot antlaşması imzalanmadan 8 yıl önce Kürdistan’da 700 millik bir gezinti yapmış. M. Sykes, 700 millik Kürdistan gezintisinde, Kurd Aşiret reis ve ileri gelenleri, Kurd Dini Adamları, Halktan insanlarla görüşme ve müzakerelerde bulunmuş.

Bu gün ( 16 Mayıs 1916 Yılı) Sykes-Picot antlaşmasının 100. Yıldönümüdür. Bu anlaşmada Britanya, Fransa Rusya Osmanlı İmparatorluğunun kontrolünde bulunan topraklarının bölüşümü yapılmış.

İngiltere Ordusunda subay olan Mark Sykes, Fransa Ordusunda Subay olan George Picot ile Osmanlı Yönetiminin kontrolü altında bulunan toprakların sınırlarını belirlemelerinden dolayı, adı geçen ülkeler arasında yapılan antlaşmaya Sykes-Picot adı verilmiş.

Mark Sykes Kürdistan’ da yaptığı incelemeleri 37 sayfalık bir mektubu ‘’ Osmanlı İmparatorluğundaki Kürt Aşiretleri ‘’ adı altında derlemiş.

Mark Sykes yazdığı derlemenin önsüzünde ‘’ Birçok konu-araştırma İngiliz dili ile yazıldığından, alfabetik sıralamaya göre Kürt Aşiretlerini yazamadım’’ şeklinde bir not düşmüş.

Mark Sykes yazdığı mektupta 76 büyük Kürt aşiretinin dışında bazı Aşiretlere de değinmiş.

Bunlardan birkaçı ;

  1. Dawudî Aşireti: 4 bin üyesi olup yarı göçebedirler. Savaşçı bir Aşiret olup Aşağı Zap kıyılarında yaşıyorlar. Çok iyi yüzücü olup az sayıda atları vardır.
  2. Şêxbizinî Aşireti: 4 bin kişilik üyeleri var, büyük bir aşirettirler, savaşmayı severler, büyük süvaridirler. Çok akıllıdırlar Martini-Henri silahlarını imal ediyorlar. Kışın köylerde yaşıyorlar, baharda yaylalara çıkıp çadırlarda yaşıyorlar. Sürüleri İran sınırlarına doğru göç ediyorlar, Eylül ayında geri dönüyorlar. Giyim-kuşamları İrani’ dir.
  3. Gerdi Aşireti: 6 bin aile olup güçlü bir aşirettirler. Hayvancılık yapıyorlar bazıları savaşçıdır. Giyim Kuşamları İrani’ dir, çok zengin ve süvaridirler.
  4. Hemawend Aşireti: 1200 üyeleri var. Kürt aşiretleri içersinde en zekileridırler Suvari ve çok iyi nişancıdırlar. Üretimde uzmandırlar.
  5. Caf Aşireti: 10 bin aile olup yarı göçebe olup büyük bir aşirettirler. Selehattin’ in bu aşiretten olduğuna inanılıyor. Caf aşiretinin reislerinin birbirine ihanet etmediklerine, birbirlerine sadık oldukları bilinir.
  6. Barzan Aşireti: 750 aile olup adları Barzan mıntıkasından gelir. Bu aşiret Şeyhlik ve yiğitlik- savaşçılıkları ile tanınmışlar. Dini-Şeyh bir ailedir, Barzan Şeyhleri olarak tanınmışlar.
  7. Zibar Aşireti: 1000 Aileden oluşmuş bir aşirettir. 30 köyleri var, bu aşiret çiftçi ve çok iyi bağları var, Yabancılara karşı çok iyi- misafirperverdirler.
  8. Şikak Aşireti: 6000 aileden oluşup çok tanınmış bir aşirettir. 3 Ay çadırda yaşarlar, bundan dolayı diyebiliriz ki yarı-göçebe bir aşirettirler.
  9. Bilbas Aşireti: 400 Aileden teşkil etmektedirler. Sınırda yaşıyorlar, yarı göçebedirler.
  10. Herki Aşireti: 300 Aileden oluşuyorlar. Tanınmış Göçebe bir aşiret olup çok dağınıktırlar. Bazıları Erzurum’ da Bazıları da Musul’ da yaşıyorlar, Herki Kadınları yetenekli ve yiğittirler.
  11. Şêxan Aşireti: 500 ailedirler. Zengin göçerdirler, büyük sürüleri var. Dicle ve Zap nehirleri arasında yaşıyorlar.
  12. Şebek Aşireti: 500 aileden oluşmaktadırlar. Göçer değiller, bazıları Şii mezhebinde olduklarını söylüyorlar.

Mark Sykes 16 Mart 1879 Londra şehrinde doğmuş, 16 Şubat 1919 yılında Paris’ te vefat etmiştir.

Xandan