Kürt Ulusal Kahraman Kadını Qedemxêr Feylî Üzerine (2)

619

Aso Zagrosi 

Şêx Mehmud  Berzencî’nin  danışmanı  Ahmed Xoce’nin  anlatımlarına  göre  Qedemxêr,  Şêx Mehmud’a  yazdığı  mektupta   işgalcilere karşı  askeri güçlerini birleştirmenin yanında   evlilik teklifine  dair :  “Loristan  Serdar’ı  devrimci  Qedemxêr   İran askerleri tarafından  yakalanmadan önce  ölümsüz Şeyh Mehmud’a  bir mektup  yazarak   ‘devrimci bir Kürd kadın liderinden   bir  devrimci  Kürd liderine!!  Bu  mektubu  herhangi  bir kadından  alamıyorsunuz.  Bu mektubu  bir  Kürd  kadından alıyorsunuz. Çünkü  Kürdler    cesur ve  gönülden inanan  kadın ve  erkekler arasından  ayırım yapmamalılar.  Ben  kadınlığımı  bilirim.   Erkeklerin  peşinden  koşan  bir  kadın da  değilim.  Tam tersine  aradığım   erkek  o seviye de  olmalı ki     eşi  olayım.  Bu erkeğin    sen  olabileceğini    düşünüyorum.   Hürmetlerimle    cevabını  bekliyorum.’ diyor.

O dönem Şeyh Mehmud hareketi yenilgi almıştı. Şeyh Mehmud’un  kendisi dağa çekilmiş durumdaydı. İlk önce Şeyh Mehmud, Qedemxêr’e cevap vermek istemiyor. Daha sonra düşüncesini    değiştiriyor ve kendisine cevap veriyor. Ahmed Xoce’nin  anlatımlarına göre mektubu meşhur Kürd şairi Ari yazıyor. Şeyh Mehmud  şöyle cevap veriyor:  “………..ben de şimdi zalimlerin esiriyim. Ne sesim ve de ne de silahımın sesi sana ulaşır. Ben kendim de Kürdistan dağlarında derbederim. Eğer vatanımız bu zalimlerin elinden kurtulsa, uzakta olsa hayat arkadaşın olmak ve elim  eline  ulaşsa şerefmend olurum. Kürdlerin  ister kadın ve  isterse  erkek kurtuluş için  yaşam ve  mutluluğa ihtiyacı var.”

Qedemxêr  önderliğindeki Kürd güçleri ile Fars orduları arasındaki çatışmalar zamana yayılarak sürüyor. İran ordusu yıllara ndayanan  Kürd direnişini bastıramıyor. Bu sefer İran Şah’ı din adamlarından oluşan bir heyeti  Qedemxêr  ile görüşmek için gönderiyor.

Rıza  Şah   din adamlarından oluşan heyet ile birlikte Qedemxêr’e bir mektup  ve bir de Kuran gönderiyor. Şah mektubunda  savaşa katılan  herkesi şartsız af edeceğini,   herkesin  serbest  bir şekilde  evlerine döneceklerini, Loristan’ı yeniden  eskisi  gibi  inşa edeceğine dair söz veriyor. Ayrıca Şah gönderdiği  Kuran’ın  kapağına da mühürünü  basarak söylediklerinin  doğruluğuna  dair  Kuran’ı  şahit olarak gösteriyor ve  önünde    yemin  ediyor.

Din adamlarının bu ziyareti ile birlikte gönderilen mektubu ve  Kuran’ı gören bir dizi  askeri komutan Şah’ın verdiği  söze inanmaya başlıyorlar. Ayrıca bu süreçte Farslar bazı aşiret liderlerini para ve  imkan sunma karşılığında saflarına çekiyorlar. Qedemxêr’in bir dizi askeri komutanı ve savaşçısı silahlarını bırakarak  teslim oluyorlar. Qedemxêr, kendisine bağlı kalan küçük bir grup savaşçıyla direnişi sürdürüyor. Bazı kaynaklar  Qedemxêr’in dört bir yandan kuşatılma neticesinden esir düştüğünü yazıyor. Bazı  kaynaklarda onun önderliğindeki  güçlerin zayıf düşmesinden sonra  teslim olduğunu yazıyor.(araştırılması gerekir)

Fars  ordusu  Qedemxêr ile birlikte hareketin 17 askeri  önderini Tahran’a  götürüyor ve bir gün sonra 17 komutanı  idam ediyor.  Qedemxer’in ölümüne dair farklı anlatımlar var. Bazılarına göre Şah’ın talimatı ile Qedemxer’i  bir ata bağlıyorlar, Tahran sokaklarında yerden sürükleyerek öldürülüyor. Bazılarına göre ise Qedemxer  Şah’dan af  dilemiyor hapishanede işkence sonucu ölüyor.

Qedemxêr üzerine bölgeyi  gezen birçok yabancı gözlemci  değerlendirmeler yapmış ve o dönemler onun üzerine yazılan  şiirleri  aktarmışlardır. (Edmons) Doğu Kürdistan’da  birçok dengbêj ve şair  Qedemxêr üzerine şiirler yazmış ve stranlar söylemişlerdir.

Sonuçta olarak  Qedemxêr,  kardeşi  Şah Muradxan’ın Farslar tarafından  kaleşçe  1925  yılındaöldürülmesinden  sonra  4 -5  boyunca   direnişi  sürdürdü, Kürdler  arasında bağımsızlık özgürlük için bir destan  kahramanı olarak nam saldı ve   Kürdistan şehitleri  kervanına  katıldı.

Son…

19.12.2016

Aso Zagrosi

 Kaynaklar:

 Cemil Melazade,  Qedemxêr,  tewarekî berzefir naw şaxekanî Zagros  berangarî  şahî  sîtemkar  debetewe,

 Reza Şwan,  Qedemxêr