Kürdistan Referandumu ve “Non-Binding Resulation”

527

Serkewt Şemseddin

8 Haziran günü; yani Mesud Barzani ve bazı partilerin Güney Kurdistan’ da Referandum tarihini belirlendiği Pîrmam toplantısından sadece bir gün sonra, ABD Dışişleri Bakanlığı temsilcilerinin basın toplantısında yalnız Kürd gazeteciler Kurdistan’ da yapılacak Referandumu gündeme getirdiler.

Referandumun yabancı basın açısından geçmişte olduğu gibi bir önemi yoktu, ama dikkat çekici olan ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Heather Nauert dikkat çekici bir şekilde ayrıntılarıyla ABD’ nin tavrını kelime kelime belirtmesiydi. H.Nauert ABD’ nin tavrı hakkında şunu dile getirdi ‘’non-binding resulation (bağlayıcı olmayan Çözüm)‘’.

ABD Dışişleri Bakanlık Sözcüsünün referandum hakkında bu sözü sarf etmesi birkaç gün beni hayli uğraştırıp düşündürdü. Neden ABD Dışişleri Bakanılığı Sözcüsü Referandum hakkında düğümleyici ‘’non-binding resulation’’ sözünü kullandı, amacı neydi, nereden aklına geldi…?

Daha sonra benim için sorunun cevabı aydınlandı, bu sözü bir başkasından almıştı.

Kürd medyasında daha çok ‘’Biz Kurdistan halkının rüyasının meşruluğunu anlıyoruz ve saygı duyuyoruz ‘’ cümlesine değer verdiler. Birçok Kürd medyası ( NRT hariç ) cümlenin içeriği ile oynadılar ama benim için bu önemli değildi. Önemli olan neden ‘’non-binding resulation’’ cümlesinin kullanıldığıydı ve aşağıda bu konuya değineceğim.

8 Haziran Pirmam toplantısında Mesud Barzani toplantıya katılanlara; ‘’arzum referandum kararının birlikte verilmesidir. Eğer sizler razı olmasanız da Referandumu yapacağım. Eğer ABD de karşı olsa, kesinlikle yapacağım ‘’ diyor. Oysa daha önce Washinton ve Bağdat toplantılarında bu sorun çözülmüştü. Bu PDK ve Barzani’ nin yeni bir taktiğiydi. Nawşirvan Mustafa ve Celal Talabani’ den sonra (Nawşirvan Mustafa vefat etmiş, Mam Celal ise Hasta ) siyasi partilerle yaptığı toplantıda onlara; ‘’sahada biz varız, stratejik kararları biz veririz, siz de bunu kabullenmek durumundasınız’’ mesajını vermişti.

Mart ayının ortalarında Kürdistan ulusal Güvenlik Ajansı Danışmanı genç Barzani (Mesrur Barzani ) ABD de birkaç siyasi-diplomatik görüşme gerçekleştirmişti. Bu görüşmelerin iki amacı vardı;

Birincisi, ABD’ yi ‘’non-binding resulation‘’ formüllü ile Referandum konusunda ikna etmek. Bu formül çerçevesinde bağımsızlığı ilan etme kararına gerek olmayacak. ABD yetkilileriyle yapılan toplantıda ABD’li yetkililer; ‘’Kürdistan Parlamentosunun işlevsizliği ve zamanın dar olduğunu, Kürdistan’ daki siyasi durumun bu şekilde devam edemiyeceğini gündeme getirdiler. Mesrur Barzani ABD’ li yetkililerden Kürdistan Parlamentosunun açılması sorununun çözümününün referandum sonrasına ertelenmesini talep etti. O’na göre; ‘’Kürdistan Parlamentosunun aktifleşmesi ve Kürdistan Parlamentosunun referandum kararını vermesi durumunda bunun resmi bir karar ve yasal bir süreç olacağını ‘’ belirtti. Parlamento kararının dışında yapılacak referandumun genel bir anket ve resmi olmayan bir anket olacağını dile getirdi.

Amerika’ dan talep edilen; Kurdistan halkının referandum sandıklarının başına gitmesi için Referanduma karşı sert bir tutum takınılmaması, yumuşak bir dilin kullanılmasıydı.

ABD açısından yumuşak bir dilin kullanılması zor değildi, Amerika açısından önemli olan bunun geçici olması ve Kürdistan bölgesindeki sorunların daha da derinleştirmemesi ve kaos oluşturulmamasıydı.

Amerika biliyor ki artık Mesud Barzani’ nin Kürdistan Bölge Başkanlığı görevinde kalma imkanı kalmamış ve Mesud Barzani uzun bir dönem çağrısını yaptığı referandumu gerçekleştirip bu kararla anılmak istiyor.

Bundan dolayı ABD yetkililerinin cevabı yasal- resmi bir karar olmasa da, yani Mesrur Barzani’ın söylediği ‘’non-binding resulation’’ sözünü kullandılar. Onlara göre bu karar Kürdistan bölgesindek sorunlar, IŞID’ la savaş, Kürdistan’ daki huzur, göçmenler, ilticacılar, ekonomik kriz, siyasi kriz vs öncellikli sorunları gündem dışına itiyor.

PDK ve Barzani’ nin Kürdistan’ da tek karar verme merci gibi hareket etmesinden dolayı ABD referandum sorununa ‘’non-binding resulation ‘’ mantığı ile yaklaşıyor.

ABD yetkilileri, Kürdistan heyetine, Bağdat’ a gidip bunun (referandumun) Bağdat-Hewler arasında sorunlara neden olmayacağı ve IŞID’ la yapılan savaşa bir etkisi olmacağı garantisini vermesini talep etti. Açıktır ki Kürdistan heyeti bu doğrultuda hareket ederek Irak Başbakanı Haydar Abadi’ ye bu yönde garanti verdiler. Bundan dolayı H. Abadi Kurdistan’ da yapılacak referanduma karşı en asgari tepki verdi. Çünkü ABD ve Barzani daha önce H. Abadi’ ye garanti vermişlerdi.

Mesrur Barzani başkanlığındaki Kürdistan heyetinin ABD’yi ziyaret etmesinin ikinci nedeniyse; 2 yıldan uzun bir süredir Mesud Barzani’ nin yerini alacak Mesrur Barzani’ nin buna hazırlanması. Mesrur Barzani’ nin ABD’ yi ziyaret etmesi bu çerçeve doğrultusunda olup, Mesrur Barzani’ nin babasının yerini alacak ve gelecekteki Kurdistan Bölge Başkanı olarak tanıtılma hazırlıklarıydı.

Genç-oğul Barzani gelecekteki Başkan olarak tanıtılmak ve bu amaç çerçevesinde ABD Başkanı ya da Başkan yardımcısıyla görüşmesi ile Kamouyuna ABD’ nin de Mesrur Barzani’ yi gelecekteki Kürdistan başkanı olarak kabul etttiği ve bu sorunun çözüldüğü imajını vermekti. Ama sadece Güvenlik Başkan Danışmanı ile görüşebildi. ABD Dışişleri Bakanı ya da Savunma Bakanı ile bile görüşemedi.

Bundan dolayı 8 Haziranda duyduklarımız hakkında daha önce Washington’da karar verilmişti. Bağdat’ a da güvence verilmişti. Barzani daha fazla ilgi çekmek için bu toplantıyı yapmıştı. Toplantı sembolikti. Çünkü Barzani 12 yıllık görev süreci içerisinde referandumun tek kazanım olarak kendi hanesini yazılmasını istiyor.

Serkewt Şemseddin
NRT Washington temsilcisi

Çev: Rojhat Badikî